Selecteer een pagina

Gisteren bracht onze BSN Alumna Lydia Bos haar boek uit: ‘Echte leiders gezocht’. Het gaat over het verband tussen zelforganisatie en leiderschap. De lancering was online en extra bijzonder. Ze kreeg een toespraak van onze Vice Dean Susanne Koenders over haar geweldige MBA-prestatie. Haar dissertationonderzoek was het fundament voor het schrijven van haar boek. Wij interviewde Lydia hier eerder over. Wat kunnen we van ‘Echte leiders gezocht’ verwachten?

BSN Alumna Lydia Bos MBA, auteur van het boek 'Echte leiders gezocht'Voordat we naar je boek gaan. Wat is zelforganisatie en wat is het verschil met een zelfsturende organisatie?

“Deze begrippen worden inderdaad constant door elkaar gehaald en heeft daarom zeker uitleg nodig. Zelforganisatie gaat nog een stap verder dan een zelfsturende organisatie. Als een organisatie zelfsturend is dan is het team verantwoordelijk voor de resultaten, ze hebben een duidelijk en gemeenschappelijk doel. Om zichzelf en hun taken te kunnen managen, heeft het team de beschikking over relevante informatie, de benodigde bekwaamheden en middelen. Het team krijgt een budget mee waarbinnen ze zelfsturend kunnen zijn, binnen de opgegeven kaders. Maar de leider blijft verantwoordelijk voor de context waarin de werkzaamheden plaatsvinden en voor de teamsamenstelling. Bij zelforganisatie zijn de teamleden ook verantwoordelijk voor de samenstelling van de teams.”

Hoe is het idee voor het schrijven van je boek ontstaan?

“Het idee is al ontstaan voordat ik begon aan mijn dissertation traject. Bij mijn voormalige werkgever – Mentaal Beter – heb ik het bedrijf als operationeel directeur zelforganiserend gemaakt. Ik heb in de praktijk ondervonden wat dat deed met leiderschap. De twee begrippen leiderschap en zelforganisatie zijn nog nooit aan elkaar gekoppeld en er is nog niets over de onderlinge invloed geschreven. Daar wilde ik wat mee. Toen de dissertation fase van mijn MBA aanbrak, wilde ik over dit onderwerp onderzoek doen om te uit te vinden wat het effect van leiderschap op zelforganisatie en andersom is. Ik wilde aantonen dat het verband wat ik in de praktijk had ondervonden ook daadwerkelijk klopt met als uiteindelijk doel: het fundament leggen voor het schrijven van mijn boek ‘Echte leiders gezocht’.”

En dat is dus gelukt! Wat is het verband?

“Het slagen van een zelforganisatie is afhankelijk van de leiderschapsstijl die wordt toegepast. Met een directieve leiderschapsstijl is het bijvoorbeeld niet mogelijk zelforganiserend te zijn, maar deze stijl is wel weer handig voor het starten van zelforganisatie. Het besluit voor zelforganisatie is namelijk een directief besluit. Echter moet je jouw leiderschapsstijl tijdens de implementatie wel aanpassen. Wanneer jij als leider geen ruimte geeft om medewerkers eigen verantwoordelijkheden te laten nemen, dan is zelforganisatie gedoemd te mislukken. Je ziet dat bedrijven zich graag zelforganiserend noemen, door bijvoorbeeld bij een bezuinigingsslag een aantal managementlagen te schrappen, ofwel zelforganisatie in te voeren als windowdressing waarmee ze laten willen zien dynamisch en wendbaar te zijn. In de praktijk blijkt vaak dat in zulke situaties toch een directieve leider uiteindelijk de besluiten neemt. Dat is geen zelforganisatie.”

Hoe kwam je op de titel van je boek?

“Je ziet in de literatuur veel leiderschapsstijlen die in de mode zijn, bijvoorbeeld de dienende stijl, de responsieve stijl of de adaptieve stijl. Er wordt al snel gedacht dat je als leider je zo’n stijl moet aanmeten, maar dat hoeft helemaal niet. Belangrijk is dat je als leider bij jezelf blijft. Daarom de titel van mijn boek ‘Echte leiders gezocht’. Het gaat erom dat je je authenticiteit niet verliest, maar wel meebeweegt als leider en zo mensen de ruimte geeft om hun eigen verantwoordelijkheden op te pakken.”

Als je in een lift zou staan, wat zou dan jouw pitch zijn over je boek?

“Zelforganisaties kunnen misschien zonder managers maar niet zonder leiders. Wie wendbaar wil zijn heeft een leider nodig die de koers bepaalt en zorgt voor heldere kaders, transparantie en een veilige werkomgeving. Steeds meer organisaties ontdekken de voordelen van zelfsturing. Geef mensen de vrijheid te bepalen wat er nodig is en het lukt plots veel beter om in te spelen op een continue veranderende omgeving. In de praktijk blijkt dat goed leiderschap hierbij onmisbaar is, maar welke vorm van leiderschap is dat dan? Het boek is geschreven vanuit de Action Learning gedachte; er staan veel vragen in het boek en ik besteed veel aandacht aan reflectie op je eigen leiderschapsstijl. Het is belangrijk als leider in zelforganisatie je continu te blijven verwonderen en oprechte interesse te tonen door vragen te blijven stellen.”

Wie en waarom moet je jouw boek zeker lezen?

“Het is zowel geschreven voor leiders als voor medewerkers. Het is een onmisbaar handboek voor iedereen die vastloopt in de huidige hiërarchische structuur en op weg wil naar de wendbare en dynamische structuur die nodig is in het huidige tijdperk. Het boek geeft hen praktische handvatten hoe je je leiderschapsstijl kunt veranderen, welke leiderschapsstijl nodig is in welke fase en wat de aandachtsgebieden zijn van de leider in elke fase van zelforganisatie. In het boek staan veel praktijkvoorbeelden zowel vanuit mijn onderzoek als vanuit mijn eigen ervaring. Ook heb ik er een fictieve verhaallijn in verwerkt, zodat je als leider in elk hoofdstuk wordt meegenomen in de reis van een bedrijf dat zelforganisatie invoert en leest welke uitdagingen dit bedrijf in elke fase tegenkomt.”

Wat moet je als leider doen om zelforganisatie in te voeren?

“Voor een leider is het vooral belangrijk los te laten, maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan blijkt in de praktijk. Ik geef in het boek handvatten hoe je dat dan doet. Je kunt bijvoorbeeld beter loslaten als je een helder kader gedefinieerd hebt waarbinnen je zelfsturend bent als organisatie. Daarnaast moet je aandacht houden voor het middenkader. Deze managers zijn namelijk bang dat hun functie komt te vervallen. Laat zien dat ze nog steeds onmisbaar zijn, maar dat hun rol verandert naar een coachende rol. Daarnaast moet je er als leider op bedacht zijn dat er geen informele leiders opstaan. In mijn onderzoek heb ik aan de andere kant ook leiders gezien die zodanig loslaten dat zij geen zicht meer hebben op wat er zich afspeelt in het team. Hierdoor kunnen informele leiders opstaan die invloed uitoefenen en de kar trekken, dan is het helemaal niet meer zo zelforganiserend als dat het lijkt.”

Waar ben je het meest trots op na het schrijven van dit boek?

“In het begin zat ik nog heel erg in de dissertation modus bij het schrijven van mijn boek. Ik moest echt wennen niet alles enkel onderzoekstechnisch te benaderen. Ik ben het meest trots op hoe ik die vertaalslag heb gemaakt van mijn onderzoek naar een verhaal dat leesbaar is voor een groot publiek en dat ook nog eens eigenzinnig en scherp is.”

Kan iedereen zelforganisatie invoeren?

“Het lijkt makkelijk, maar dat is het niet. Je moet er rekening mee houden dat het een traject is van een paar jaar. In mijn boek vertel ik ook dat zelforganisatie niet per definitie heilig is. Het is ook zeker niet voor iedereen weggelegd. Sommige medewerkers en leiders gedijen meer in een hiërarchische organisatie. Maar als je dan de overstap wilt maken, moet je wel je leiderschapsstijl daarop aanpassen. En doe het in fases. Maak eerst heldere kaders; vul randvoorwaarden in voor de werkvloer, zorg voor een veilige en transparante cultuur, beschrijf een duidelijke visie met duidelijke doelen en geef goede toegang tot data, zodat medewerkers de organisatiedoelen kunnen monitoren.
En nog een belangrijke tip: Betrek aandeelhouders goed bij de invoering van zelforganisatie, zodat zij precies weten waar ze ja op zeggen als ze zelforganisatie toelaten. Het wordt namelijk heel onveilig als zij ineens directief gaan ingrijpen”

 

Lydia Bos in gesprek met Frits Sissing over haar nieuwe boek
“Hoe je je organisatiestructuur dynamisch en wendbaar maakt, waarom goed afgestemd leiderschap hierbij onmisbaar is, hoe je als leider je stijl aan kunt passen, wat een echte leider kenmerkt en waarom je vooral mijn boek moet gaan lezen? Ik vertel erover in gesprek met Frits Sissing.”

Bekijk het hele interview.

Meer informatie?
Voor meer informatie over onze MBA-opleidingen neem contact op met Anita Moolhuizen of Linda Hoksbergen via 0344-579050 of mail naar info@bsn.eu.

BSN Update
Altijd op de hoogte blijven van het laatste nieuws en updates van BSN? Volg ons dan op Facebook en/of Twitter en schrijf je in voor onze gratis nieuwsbrief die elke twee maanden verschijnt. Stuur hiervoor een email naar info@bsn.eu o.v.v. ‘aanmelden nieuwsbrief‘.

Share This